{"id":8935,"date":"2025-03-07T13:31:27","date_gmt":"2025-03-07T13:31:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ww2.recshqiperi.org\/?p=8935"},"modified":"2025-03-07T13:31:27","modified_gmt":"2025-03-07T13:31:27","slug":"ndryshimet-klimatike-dhe-ndikimi-ne-brezin-e-gjelber-evropian-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/2025\/03\/07\/ndryshimet-klimatike-dhe-ndikimi-ne-brezin-e-gjelber-evropian-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"Ndryshimet klimatike dhe ndikimi n\u00eb Brezin e Gjelb\u00ebr Evropian n\u00eb Shqip\u00ebri"},"content":{"rendered":"<p>Pavar\u00ebsisht ndikimit t\u00eb fenomenit La Ni\u00f1a, i cili pritej t\u00eb sillte temperatura m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, dimri 2024-2025 n\u00eb Shqip\u00ebri ka rezultuar m\u00eb i ngroht\u00eb se zakonisht. N\u00eb verilindje dhe juglindje, temperaturat kan\u00eb arritur nga 2.1\u00b0C deri n\u00eb 2.7\u00b0C, duke mbetur pothuajse t\u00eb nj\u00ebjta me vlerat e sh\u00ebnuara n\u00eb vitin 2024.<\/p>\n<p>Evropa ka p\u00ebrjetuar nj\u00eb dim\u00ebr t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, me anomalit\u00eb e temperaturave t\u00eb ajrit n\u00eb dhjetor 2024 q\u00eb devijuan ndjesh\u00ebm nga vlerat klimatologjike t\u00eb periudh\u00ebs 1991-2020. N\u00eb Shqip\u00ebri, temperaturat ishin mesatarisht 2\u00b0C m\u00eb t\u00eb larta se norma klimatike, duke konfirmuar trendin e ngrohjes q\u00eb po p\u00ebrshpejtohet vit pas viti.<\/p>\n<p>Janari 2025 \u00ebsht\u00eb regjistruar si muaji m\u00eb i ngroht\u00eb n\u00eb nivel global, duke vijuar serin\u00eb e temperaturave rekord t\u00eb v\u00ebzhguara gjat\u00eb dy viteve t\u00eb fundit. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave klimatike, ai ishte 1.75\u00b0C m\u00eb i ngroht\u00eb se mesatarja e janarit n\u00eb periudh\u00ebn para-industriale (1850-1900).<\/p>\n<p><strong>Brezi i Gjelb\u00ebr Evropian &#8211; nj\u00eb korridor ekologjik i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm<\/strong><\/p>\n<p>Brezi i Gjelb\u00ebr Evropian \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga iniciativat m\u00eb ambicioze p\u00ebr ruajtjen e natyr\u00ebs n\u00eb Evrop\u00eb. Ky korridor ekologjik shtrihet p\u00ebrgjat\u00eb ish-Perdes s\u00eb Hekurt, duke kaluar n\u00ebp\u00ebr 24 vende evropiane, nga deti Barents n\u00eb veri deri n\u00eb Detin e Zi dhe Adriatik n\u00eb jug, me nj\u00eb gjat\u00ebsi totale prej rreth 12,500 kilometrash. Pjes\u00eb e k\u00ebtij brezi jan\u00eb edhe zonat malore lindore dhe juglindore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cilat formojn\u00eb nj\u00eb segment t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb seksionit Ballkanik t\u00eb Brezit t\u00eb Gjelb\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri, Brezi i Gjelb\u00ebr p\u00ebrfshin zona t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si Parku Komb\u00ebtar Shebenik-Jabllanic\u00eb, Parku Komb\u00ebtar Prespa, zona e Morav\u00ebs, si dhe territore q\u00eb shtrihen p\u00ebrgjat\u00eb kufirit lindor t\u00eb vendit. K\u00ebto zona karakterizohen nga nj\u00eb biodiversitet i pasur dhe jan\u00eb sht\u00ebpi e shum\u00eb specieve endemike dhe t\u00eb rrezikuara.<\/p>\n<p><strong>Ndikimi i ndryshimeve klimatike n\u00eb Brezin e Gjelb\u00ebr n\u00eb Shqip\u00ebri<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb peizazhin e thyer t\u00eb maleve lindore dhe juglindore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ndikimi i ndryshimeve klimatike po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb i duksh\u00ebm. Nga malet e Sharr\u00ebs dhe Korabit n\u00eb veri deri te malet e Morav\u00ebs dhe Gramozit n\u00eb juglindje, k\u00ebto zona po p\u00ebrjetojn\u00eb ngrohje me ritme m\u00eb t\u00eb shpejta se mesatarja globale, duke ndikuar n\u00eb ekosistemet, burimet ujore dhe jetes\u00ebn e komuniteteve vendase. Kjo ndjeshm\u00ebri e lart\u00eb vjen si rezultat i kombinimit t\u00eb faktor\u00ebve topografik\u00eb, klimatik\u00eb dhe antropogjen\u00eb.<\/p>\n<p>Studime t\u00eb fundit tregojn\u00eb se rajonet malore jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ngrohjes globale p\u00ebr shkak t\u00eb efektit t\u00eb njohur si &#8220;p\u00ebrforcimi malor i ngrohjes&#8221;. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se temperaturat n\u00eb malet e Shqip\u00ebris\u00eb lindore dhe juglindore po rriten me ritme m\u00eb t\u00eb larta se n\u00eb zonat fushore dhe bregdetare. Ky fenomen ndodh sepse ajri n\u00eb lart\u00ebsi \u00ebsht\u00eb m\u00eb i holl\u00eb dhe p\u00ebrmban m\u00eb pak lag\u00ebshti, duke e b\u00ebr\u00eb atmosfer\u00ebn m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ndryshimeve t\u00eb temperatur\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb rajonet malore t\u00eb Ballkanit rritja e temperaturave n\u00eb k\u00ebto zona ka qen\u00eb mesatarisht 0.3 \u2013 0.5\u00b0C p\u00ebr dekad\u00eb, nj\u00eb norm\u00eb q\u00eb e tejkalon ndjesh\u00ebm mesataren globale. Kjo ka sjell\u00eb pasoja t\u00eb dukshme, si zvog\u00eblimi i mbules\u00ebs s\u00eb d\u00ebbor\u00ebs dhe ndryshimi i ciklit t\u00eb reshjeve.<\/p>\n<p>Ndryshe nga zonat bregdetare dhe jugore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cilat ndikohen nga klima Mesdhetare, rajonet malore lindore dhe juglindore jan\u00eb t\u00eb ekspozuara ndaj masave ajrore kontinentale nga Evropa Lindore. K\u00ebto masa ajrore sjellin dimra t\u00eb ftoht\u00eb dhe that\u00ebsira t\u00eb gjata verore, t\u00eb cilat nd\u00ebrveprojn\u00eb me relievin malor p\u00ebr t\u00eb krijuar mikroklima q\u00eb amplifikojn\u00eb ndryshimet klimatike.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, n\u00eb zon\u00ebn e Kor\u00e7\u00ebs dhe Pogradecit, reshjet e d\u00ebbor\u00ebs kan\u00eb p\u00ebsuar nj\u00eb reduktim prej 30-40% n\u00eb 30 vitet e fundit. Kjo ka ndikime t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta n\u00eb ciklin hidrologjik t\u00eb rajonit, duke shkaktuar nj\u00eb shkrirje m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb d\u00ebbor\u00ebs dhe nj\u00eb pak\u00ebsim t\u00eb furnizimit me uj\u00eb gjat\u00eb ver\u00ebs.<\/p>\n<p>Ngrohja e p\u00ebrshpejtuar n\u00eb zonat malore t\u00eb Brezit t\u00eb Gjelb\u00ebr po shkakton ndryshime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb struktur\u00ebn e k\u00ebtij korridori ekologjik. Fragmentimi i habitateve, i cili tashm\u00eb ishte nj\u00eb problem p\u00ebr shkak t\u00eb aktiviteteve njer\u00ebzore, po p\u00ebrkeq\u00ebsohet nga ndryshimet klimatike. Rrug\u00ebt migratore t\u00eb kafsh\u00ebve dhe bim\u00ebve po nd\u00ebrpriten, duke v\u00ebshtir\u00ebsuar l\u00ebvizjen e specieve dhe shk\u00ebmbimin gjenetik midis popullatave t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p><strong>Transformimi i ekosistemeve malore<\/strong><\/p>\n<p>Transformimi i ekosistemeve malore n\u00eb Brezin e Gjelb\u00ebr po ndikon n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb struktur\u00ebn e korridorit ekologjik. Pyjet e larta malore, t\u00eb cilat sh\u00ebrbejn\u00eb si streh\u00eb p\u00ebr shum\u00eb specie, po p\u00ebsojn\u00eb ndryshime n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen e tyre. Studimet kan\u00eb treguar se pyjet e ahut dhe halor\u00ebt n\u00eb malet lindore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb po t\u00ebrhiqen gradualisht n\u00eb lart\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, duke i l\u00ebn\u00eb vendin llojeve m\u00eb termofile. Kjo zhvendosje po ndikon n\u00eb ekosistemet e lidhura me to, duke p\u00ebrfshir\u00eb komunitetin e insekteve, shpend\u00ebve dhe gjitar\u00ebve.<\/p>\n<p>Ndryshimet klimatike po ndikojn\u00eb ndjesh\u00ebm n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen floristike dhe fragmentimin e habitateve malore n\u00eb Shqip\u00ebri. Ulja e mbules\u00ebs s\u00eb bor\u00ebs gjat\u00eb dimrit dhe pranver\u00ebs ka shkaktuar tharje t\u00eb p\u00ebrshpejtuar t\u00eb livadheve dhe kullotave, duke ndikuar negativisht n\u00eb mbules\u00ebn bimore dhe rezervat ujore n\u00ebntok\u00ebsore. Malet Korab-Koritnik, si nj\u00eb hallk\u00eb ky\u00e7e n\u00eb zinxhirin malor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Lindore, kan\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm si korridore migratore p\u00ebr shum\u00eb specie, por k\u00ebto ndryshime po i v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezik ekosistemet e tyre.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr pasoj\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb ndryshimi n\u00eb struktur\u00ebn e reshjeve. Sasia e bor\u00ebs ka r\u00ebn\u00eb ndjesh\u00ebm, duke u z\u00ebvend\u00ebsuar nga reshjet e shiut, t\u00eb cilat e p\u00ebrshpejtojn\u00eb erozionin n\u00eb lart\u00ebsit\u00eb malore. Shirat e fort\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb m\u00eb shpejt n\u00eb tok\u00eb krahasuar me bor\u00ebn, duke rritur rrezikun e rr\u00ebshqitjeve t\u00eb dheut dhe p\u00ebrmbytjeve n\u00eb ult\u00ebsira. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, temperaturat m\u00eb t\u00eb larta kan\u00eb shtuar rrezikun e zjarreve pyjore, t\u00eb cilat d\u00ebmtojn\u00eb m\u00eb tej biodiversitetin dhe stabilitetin e habitateve.<\/p>\n<p><em>\u201dNj\u00eb fenomen shqet\u00ebsues i lidhur me ndryshimet klimatike \u00ebsht\u00eb \u201cmigrimi i bim\u00ebve\u201d, ku rritja e temperaturave detyron bim\u00ebsin\u00eb t\u00eb zhvendoset n\u00eb lart\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha ose t\u00eb zhduket. Studimet kan\u00eb dokumentuar zhvendosje t\u00eb konsiderueshme t\u00eb vij\u00ebs s\u00eb pyjeve n\u00eb dy zona t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme malore. N\u00eb Shishtavec, vija e pyjeve \u00ebsht\u00eb zhvendosur rreth 38 metra m\u00eb lart gjat\u00eb periudh\u00ebs 2002-2023, nd\u00ebrsa n\u00eb malin Gjallic\u00eb, kjo zhvendosje ka arritur n\u00eb 60 metra midis viteve 2001 dhe 2023. K\u00ebto ndryshime ndikojn\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb flor\u00ebn, por edhe n\u00eb zinxhirin ushqimor dhe ekuilibrin ekologjik t\u00eb k\u00ebtyre zonave.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>shprehet Dr. Abdulla Diku, ekspert mjedisi<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Q\u00eb nga 1 n\u00ebntori i 2023, REC Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb n\u00eb zbatim t\u00eb nj\u00eb projekti p\u00ebr vler\u00ebsimin dhe rehabilitimin e kullotave dhe livadheve n\u00eb Parkun Komb\u00ebtar Korab-Koritnik, pjes\u00eb e korridorit t\u00eb gjelb\u00ebr evropian. Projekti &#8220;Connectivity through Pastures&#8221; synon t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb p\u00ebrdorimin dhe rehabilitimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb kullotave p\u00ebrmes nj\u00eb vler\u00ebsimi gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs, sic \u00ebsht\u00eb p.sh hart\u00ebzimi i vegetacionit n\u00ebn konsideratat e faktor\u00ebve socio-ekonomik\u00eb t\u00eb zon\u00ebs. Ky projekt ndikon n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e biodiversitetit dhe lidhjes ekologjike, duke krijuar biokorridore p\u00ebr jet\u00ebn e eg\u00ebr dhe duke promovuar ekuilibrat natyror\u00eb n\u00eb k\u00ebto ekosisteme.<\/p>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pavar\u00ebsisht ndikimit t\u00eb fenomenit La Ni\u00f1a, i cili pritej t\u00eb sillte temperatura m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, dimri 2024-2025 n\u00eb Shqip\u00ebri ka rezultuar m\u00eb i ngroht\u00eb se zakonisht. N\u00eb verilindje dhe juglindje, temperaturat kan\u00eb arritur nga 2.1\u00b0C deri n\u00eb 2.7\u00b0C, duke mbetur pothuajse t\u00eb nj\u00ebjta me vlerat e sh\u00ebnuara n\u00eb vitin 2024. Evropa ka p\u00ebrjetuar nj\u00eb dim\u00ebr t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, me anomalit\u00eb e temperaturave t\u00eb ajrit n\u00eb dhjetor 2024 q\u00eb devijuan ndjesh\u00ebm nga vlerat klimatologjike t\u00eb periudh\u00ebs 1991-2020. N\u00eb Shqip\u00ebri, temperaturat ishin mesatarisht 2\u00b0C m\u00eb t\u00eb larta se norma klimatike, duke konfirmuar trendin e ngrohjes q\u00eb po p\u00ebrshpejtohet vit pas viti. Janari 2025 \u00ebsht\u00eb regjistruar si muaji m\u00eb i ngroht\u00eb n\u00eb nivel global, duke vijuar serin\u00eb e temperaturave rekord t\u00eb v\u00ebzhguara gjat\u00eb dy viteve t\u00eb fundit. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave klimatike, ai ishte 1.75\u00b0C m\u00eb i ngroht\u00eb se mesatarja e janarit n\u00eb periudh\u00ebn para-industriale (1850-1900). Brezi i Gjelb\u00ebr Evropian &#8211; nj\u00eb korridor ekologjik i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm Brezi i Gjelb\u00ebr Evropian \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga iniciativat m\u00eb ambicioze p\u00ebr ruajtjen e natyr\u00ebs n\u00eb Evrop\u00eb. Ky korridor ekologjik shtrihet p\u00ebrgjat\u00eb ish-Perdes s\u00eb Hekurt, duke kaluar n\u00ebp\u00ebr 24 vende evropiane, nga deti Barents n\u00eb veri deri n\u00eb Detin e Zi dhe Adriatik n\u00eb jug, me nj\u00eb gjat\u00ebsi totale prej rreth 12,500 kilometrash. Pjes\u00eb e k\u00ebtij brezi jan\u00eb edhe zonat malore lindore dhe juglindore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cilat formojn\u00eb nj\u00eb segment t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb seksionit Ballkanik t\u00eb Brezit t\u00eb Gjelb\u00ebr. N\u00eb Shqip\u00ebri, Brezi i Gjelb\u00ebr p\u00ebrfshin zona t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si Parku Komb\u00ebtar Shebenik-Jabllanic\u00eb, Parku Komb\u00ebtar Prespa, zona e Morav\u00ebs, si dhe territore q\u00eb shtrihen p\u00ebrgjat\u00eb kufirit lindor t\u00eb vendit. K\u00ebto zona karakterizohen nga nj\u00eb biodiversitet i pasur dhe jan\u00eb sht\u00ebpi e shum\u00eb specieve endemike dhe t\u00eb rrezikuara. Ndikimi i ndryshimeve klimatike n\u00eb Brezin e Gjelb\u00ebr n\u00eb Shqip\u00ebri N\u00eb peizazhin e thyer t\u00eb maleve lindore dhe juglindore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ndikimi i ndryshimeve klimatike po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb i duksh\u00ebm. Nga malet e Sharr\u00ebs dhe Korabit n\u00eb veri deri te malet e Morav\u00ebs dhe Gramozit n\u00eb juglindje, k\u00ebto zona po p\u00ebrjetojn\u00eb ngrohje me ritme m\u00eb t\u00eb shpejta se mesatarja globale, duke ndikuar n\u00eb ekosistemet, burimet ujore dhe jetes\u00ebn e komuniteteve vendase. Kjo ndjeshm\u00ebri e lart\u00eb vjen si rezultat i kombinimit t\u00eb faktor\u00ebve topografik\u00eb, klimatik\u00eb dhe antropogjen\u00eb. Studime t\u00eb fundit tregojn\u00eb se rajonet malore jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ngrohjes globale p\u00ebr shkak t\u00eb efektit t\u00eb njohur si &#8220;p\u00ebrforcimi malor i ngrohjes&#8221;. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se temperaturat n\u00eb malet e Shqip\u00ebris\u00eb lindore dhe juglindore po rriten me ritme m\u00eb t\u00eb larta se n\u00eb zonat fushore dhe bregdetare. Ky fenomen ndodh sepse ajri n\u00eb lart\u00ebsi \u00ebsht\u00eb m\u00eb i holl\u00eb dhe p\u00ebrmban m\u00eb pak lag\u00ebshti, duke e b\u00ebr\u00eb atmosfer\u00ebn m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ndryshimeve t\u00eb temperatur\u00ebs. N\u00eb rajonet malore t\u00eb Ballkanit rritja e temperaturave n\u00eb k\u00ebto zona ka qen\u00eb mesatarisht 0.3 \u2013 0.5\u00b0C p\u00ebr dekad\u00eb, nj\u00eb norm\u00eb q\u00eb e tejkalon ndjesh\u00ebm mesataren globale. Kjo ka sjell\u00eb pasoja t\u00eb dukshme, si zvog\u00eblimi i mbules\u00ebs s\u00eb d\u00ebbor\u00ebs dhe ndryshimi i ciklit t\u00eb reshjeve. Ndryshe nga zonat bregdetare dhe jugore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cilat ndikohen nga klima Mesdhetare, rajonet malore lindore dhe juglindore jan\u00eb t\u00eb ekspozuara ndaj masave ajrore kontinentale nga Evropa Lindore. K\u00ebto masa ajrore sjellin dimra t\u00eb ftoht\u00eb dhe that\u00ebsira t\u00eb gjata verore, t\u00eb cilat nd\u00ebrveprojn\u00eb me relievin malor p\u00ebr t\u00eb krijuar mikroklima q\u00eb amplifikojn\u00eb ndryshimet klimatike. P\u00ebr shembull, n\u00eb zon\u00ebn e Kor\u00e7\u00ebs dhe Pogradecit, reshjet e d\u00ebbor\u00ebs kan\u00eb p\u00ebsuar nj\u00eb reduktim prej 30-40% n\u00eb 30 vitet e fundit. Kjo ka ndikime t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta n\u00eb ciklin hidrologjik t\u00eb rajonit, duke shkaktuar nj\u00eb shkrirje m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb d\u00ebbor\u00ebs dhe nj\u00eb pak\u00ebsim t\u00eb furnizimit me uj\u00eb gjat\u00eb ver\u00ebs. Ngrohja e p\u00ebrshpejtuar n\u00eb zonat malore t\u00eb Brezit t\u00eb Gjelb\u00ebr po shkakton ndryshime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb struktur\u00ebn e k\u00ebtij korridori ekologjik. Fragmentimi i habitateve, i cili tashm\u00eb ishte nj\u00eb problem p\u00ebr shkak t\u00eb aktiviteteve njer\u00ebzore, po p\u00ebrkeq\u00ebsohet nga ndryshimet klimatike. Rrug\u00ebt migratore t\u00eb kafsh\u00ebve dhe bim\u00ebve po nd\u00ebrpriten, duke v\u00ebshtir\u00ebsuar l\u00ebvizjen e specieve dhe shk\u00ebmbimin gjenetik midis popullatave t\u00eb ndryshme. Transformimi i ekosistemeve malore Transformimi i ekosistemeve malore n\u00eb Brezin e Gjelb\u00ebr po ndikon n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb struktur\u00ebn e korridorit ekologjik. Pyjet e larta malore, t\u00eb cilat sh\u00ebrbejn\u00eb si streh\u00eb p\u00ebr shum\u00eb specie, po p\u00ebsojn\u00eb ndryshime n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen e tyre. Studimet kan\u00eb treguar se pyjet e ahut dhe halor\u00ebt n\u00eb malet lindore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb po t\u00ebrhiqen gradualisht n\u00eb lart\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, duke i l\u00ebn\u00eb vendin llojeve m\u00eb termofile. Kjo zhvendosje po ndikon n\u00eb ekosistemet e lidhura me to, duke p\u00ebrfshir\u00eb komunitetin e insekteve, shpend\u00ebve dhe gjitar\u00ebve. Ndryshimet klimatike po ndikojn\u00eb ndjesh\u00ebm n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen floristike dhe fragmentimin e habitateve malore n\u00eb Shqip\u00ebri. Ulja e mbules\u00ebs s\u00eb bor\u00ebs gjat\u00eb dimrit dhe pranver\u00ebs ka shkaktuar tharje t\u00eb p\u00ebrshpejtuar t\u00eb livadheve dhe kullotave, duke ndikuar negativisht n\u00eb mbules\u00ebn bimore dhe rezervat ujore n\u00ebntok\u00ebsore. Malet Korab-Koritnik, si nj\u00eb hallk\u00eb ky\u00e7e n\u00eb zinxhirin malor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Lindore, kan\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm si korridore migratore p\u00ebr shum\u00eb specie, por k\u00ebto ndryshime po i v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezik ekosistemet e tyre. Nj\u00eb tjet\u00ebr pasoj\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb ndryshimi n\u00eb struktur\u00ebn e reshjeve. Sasia e bor\u00ebs ka r\u00ebn\u00eb ndjesh\u00ebm, duke u z\u00ebvend\u00ebsuar nga reshjet e shiut, t\u00eb cilat e p\u00ebrshpejtojn\u00eb erozionin n\u00eb lart\u00ebsit\u00eb malore. Shirat e fort\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb m\u00eb shpejt n\u00eb tok\u00eb krahasuar me bor\u00ebn, duke rritur rrezikun e rr\u00ebshqitjeve t\u00eb dheut dhe p\u00ebrmbytjeve n\u00eb ult\u00ebsira. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, temperaturat m\u00eb t\u00eb larta kan\u00eb shtuar rrezikun e zjarreve pyjore, t\u00eb cilat d\u00ebmtojn\u00eb m\u00eb tej biodiversitetin dhe stabilitetin e habitateve. \u201dNj\u00eb fenomen shqet\u00ebsues i lidhur me ndryshimet klimatike \u00ebsht\u00eb \u201cmigrimi i bim\u00ebve\u201d, ku rritja e temperaturave detyron bim\u00ebsin\u00eb t\u00eb zhvendoset n\u00eb lart\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha ose t\u00eb zhduket. Studimet kan\u00eb dokumentuar zhvendosje t\u00eb konsiderueshme t\u00eb vij\u00ebs s\u00eb pyjeve n\u00eb dy zona t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme malore. N\u00eb Shishtavec, vija e pyjeve \u00ebsht\u00eb zhvendosur rreth 38 metra m\u00eb lart gjat\u00eb periudh\u00ebs 2002-2023, nd\u00ebrsa n\u00eb malin Gjallic\u00eb, kjo zhvendosje ka arritur n\u00eb 60 metra midis viteve 2001 dhe 2023. K\u00ebto ndryshime ndikojn\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb flor\u00ebn, por edhe n\u00eb zinxhirin ushqimor dhe ekuilibrin ekologjik t\u00eb k\u00ebtyre zonave.\u201d shprehet Dr. Abdulla Diku, ekspert mjedisi &nbsp; Q\u00eb nga 1 n\u00ebntori<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":8936,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"class_list":["post-8935","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"acf":[],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-scaled.jpg",2560,1708,false],"landscape":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-scaled.jpg",2560,1708,false],"portraits":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-scaled.jpg",2560,1708,false],"thumbnail":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-1024x683.jpg",1024,683,true],"1536x1536":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-1536x1025.jpg",1536,1025,true],"2048x2048":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-2048x1366.jpg",2048,1366,true],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-scaled.jpg",18,12,false],"ecofine-large":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/DSC01547-1320x700.jpg",1320,700,true]},"rttpg_author":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/category\/news\/\" rel=\"category tag\">News<\/a>","rttpg_excerpt":"Pavar\u00ebsisht ndikimit t\u00eb fenomenit La Ni\u00f1a, i cili pritej t\u00eb sillte temperatura m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, dimri 2024-2025 n\u00eb Shqip\u00ebri ka rezultuar m\u00eb i ngroht\u00eb se zakonisht. N\u00eb verilindje dhe juglindje, temperaturat kan\u00eb arritur nga 2.1\u00b0C deri n\u00eb 2.7\u00b0C, duke mbetur pothuajse t\u00eb nj\u00ebjta me vlerat e sh\u00ebnuara n\u00eb vitin 2024. Evropa ka p\u00ebrjetuar nj\u00eb dim\u00ebr&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8935"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8937,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8935\/revisions\/8937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}