{"id":7770,"date":"2023-07-04T10:44:25","date_gmt":"2023-07-04T10:44:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ww2.recshqiperi.org\/?p=7770"},"modified":"2024-09-20T10:45:17","modified_gmt":"2024-09-20T10:45:17","slug":"integrimi-i-perspektives-gjinore-ne-zvogelimin-e-riskut-nga-fatkeqesite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/2023\/07\/04\/integrimi-i-perspektives-gjinore-ne-zvogelimin-e-riskut-nga-fatkeqesite\/","title":{"rendered":"Integrimi i perspektiv\u00ebs gjinore n\u00eb zvog\u00eblimin e riskut nga fatkeq\u00ebsit\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Shqip\u00ebria c\u00ebnohet nga nj\u00eb s\u00ebr\u00eb fatkeq\u00ebsish natyrore. Rreziqet kryesore q\u00eb prekin Shqip\u00ebrin\u00eb jan\u00eb t\u00ebrmetet, p\u00ebrmbytjet, zjarret n\u00eb pyje dhe rr\u00ebshqitjet e tok\u00ebs. T\u00eb dh\u00ebnat m\u00eb t\u00eb fundit tregojn\u00eb se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksponenciale, m\u00eb e c\u00ebnuar prej fatkeq\u00ebsive, pasi n\u00eb dekad\u00ebn e fundit t\u00eb gjitha rreziqet e lartp\u00ebrmendura jan\u00eb kthyer n\u00eb emergjenca n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb ose n\u00eb fatkeq\u00ebsi. Raporte dhe dokumente t\u00eb shumta evidentojn\u00eb nivelin e lart\u00eb t\u00eb risqeve q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb vendin, ekspozimin dhe c\u00ebnueshm\u00ebrin\u00eb e lart\u00eb, por edhe kapacitetin e pamjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrballur dhe p\u00ebrshtatur me to. Si rezultat i ekspozimit t\u00eb lart\u00eb dhe kapaciteteve t\u00eb pamjaftueshme p\u00ebrballuese, d\u00ebmet nga t\u00ebrmetet dhe p\u00ebrmbytjet vler\u00ebsohen deri n\u00eb 147 milion\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit, nd\u00ebrsa me nj\u00eb ngjarje katastrofike, si nj\u00eb t\u00ebrmet 1 n\u00eb 100 vjet d\u00ebmet shkojn\u00eb mbi 2 miliard\u00eb dollar\u00eb.<\/p>\n<p>Komunitetet n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00e7do vit p\u00ebrballen me humbje t\u00eb konsiderueshme, ndonj\u00ebher\u00eb shkat\u00ebrruese, nga fatkeq\u00ebsit\u00eb. P\u00ebrmbytjet, t\u00ebrmetet, zjarret n\u00eb bim\u00ebsi dhe n\u00eb pyje, rr\u00ebshqitjet e tok\u00ebs, rreziqet e tjera dhe pasojat e tyre kan\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb konsideruesh\u00ebm mbi banor\u00ebt, ekonomin\u00eb, infrastruktur\u00ebn dhe mjedisin. Fatkeq\u00ebsit\u00eb shkaktojn\u00eb humbje dhe kan\u00eb efekte negative n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb sektor n\u00eb zon\u00ebn ku ato ndodhin. Preken pothuajse t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebt, por s\u00eb bashku mbajn\u00eb edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb siguruar kapacitetet e menaxhimit t\u00eb fatkeq\u00ebsive duke garantuar k\u00ebshtu aft\u00ebsin\u00eb parandaluese dhe rip\u00ebrt\u00ebrit\u00ebse t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Kushtet social-ekonomike jan\u00eb nj\u00eb faktor q\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzojn\u00eb pasojat nga fatkeq\u00ebsit\u00eb. Ndikimi i tyre \u00ebsht\u00eb i ndrysh\u00ebm edhe kur rajonet kan\u00eb ngjashm\u00ebri demografike. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, personat q\u00eb preken dhe i vuajn\u00eb m\u00eb tep\u00ebr k\u00ebto pasoja, jan\u00eb grupet e c\u00ebnueshme. Studimet dhe p\u00ebrvoja kan\u00eb treguar se situatat me t\u00eb cilat p\u00ebrballen grat\u00eb dhe vajzat gjat\u00eb fatkeq\u00ebsive jan\u00eb shum\u00eb komplekse dhe t\u00eb v\u00ebshtira. Nga ana tjet\u00ebr, roli q\u00eb ato luajn\u00eb n\u00eb zvog\u00eblimin e riskut nga fatkeq\u00ebsit\u00eb dhe ndihma q\u00eb u japin komuniteteve n\u00eb p\u00ebrballimin e tyre, shpeshher\u00eb n\u00ebnvleft\u00ebsohet.<\/p>\n<p>P\u00ebr Sida dhe UNWomen n\u00eb Shqip\u00ebri, ndikimi n\u00eb rritje i fatkeq\u00ebsive natyrore tek grat\u00eb dhe vajzat, ve\u00e7an\u00ebrisht pas t\u00ebrmetit t\u00eb vitit 2019, si dhe pasojave t\u00eb lidhura me p\u00ebrmbytjet e shpeshta n\u00eb rajone t\u00eb caktuara t\u00eb vendit, etj., \u00ebsht\u00eb i nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb madhe. Edhe Strategjia p\u00ebr Zvog\u00eblimin e Riskut nga Fatkeq\u00ebsit\u00eb Natyrore (SZRFN), 2022 \u2013 2030, e miratuar s\u00eb fundi, i kushton nj\u00eb seksion t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb grupeve t\u00eb cenueshme, p\u00ebrfshir\u00eb grat\u00eb dhe vajzat. Ky udh\u00ebzim synon t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb pun\u00ebn e nj\u00ebsive t\u00eb pushtetit vendor p\u00ebr t\u00eb integruar ndjeshm\u00ebrin\u00eb gjinore n\u00eb planet vendore t\u00eb zvog\u00eblimit t\u00eb riskut nga fatkeq\u00ebsit\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb pakete produktesh, t\u00eb realizuara nga Qendra Burimore e Mjedisit n\u00eb Shqip\u00ebri (REC Shqip\u00ebri), n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Projektit \u2018Integrimi Gjinor n\u00eb Zvog\u00eblimin e Riskut nga Fatkeq\u00ebsit\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shqip\u00ebria c\u00ebnohet nga nj\u00eb s\u00ebr\u00eb fatkeq\u00ebsish natyrore. Rreziqet kryesore q\u00eb prekin Shqip\u00ebrin\u00eb jan\u00eb t\u00ebrmetet, p\u00ebrmbytjet, zjarret n\u00eb pyje dhe rr\u00ebshqitjet e tok\u00ebs. T\u00eb dh\u00ebnat m\u00eb t\u00eb fundit tregojn\u00eb se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksponenciale, m\u00eb e c\u00ebnuar prej fatkeq\u00ebsive, pasi n\u00eb dekad\u00ebn e fundit t\u00eb gjitha rreziqet e lartp\u00ebrmendura jan\u00eb kthyer n\u00eb emergjenca n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb ose n\u00eb fatkeq\u00ebsi. Raporte dhe dokumente t\u00eb shumta evidentojn\u00eb nivelin e lart\u00eb t\u00eb risqeve q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb vendin, ekspozimin dhe c\u00ebnueshm\u00ebrin\u00eb e lart\u00eb, por edhe kapacitetin e pamjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrballur dhe p\u00ebrshtatur me to. Si rezultat i ekspozimit t\u00eb lart\u00eb dhe kapaciteteve t\u00eb pamjaftueshme p\u00ebrballuese, d\u00ebmet nga t\u00ebrmetet dhe p\u00ebrmbytjet vler\u00ebsohen deri n\u00eb 147 milion\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit, nd\u00ebrsa me nj\u00eb ngjarje katastrofike, si nj\u00eb t\u00ebrmet 1 n\u00eb 100 vjet d\u00ebmet shkojn\u00eb mbi 2 miliard\u00eb dollar\u00eb. Komunitetet n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00e7do vit p\u00ebrballen me humbje t\u00eb konsiderueshme, ndonj\u00ebher\u00eb shkat\u00ebrruese, nga fatkeq\u00ebsit\u00eb. P\u00ebrmbytjet, t\u00ebrmetet, zjarret n\u00eb bim\u00ebsi dhe n\u00eb pyje, rr\u00ebshqitjet e tok\u00ebs, rreziqet e tjera dhe pasojat e tyre kan\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb konsideruesh\u00ebm mbi banor\u00ebt, ekonomin\u00eb, infrastruktur\u00ebn dhe mjedisin. Fatkeq\u00ebsit\u00eb shkaktojn\u00eb humbje dhe kan\u00eb efekte negative n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb sektor n\u00eb zon\u00ebn ku ato ndodhin. Preken pothuajse t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebt, por s\u00eb bashku mbajn\u00eb edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb siguruar kapacitetet e menaxhimit t\u00eb fatkeq\u00ebsive duke garantuar k\u00ebshtu aft\u00ebsin\u00eb parandaluese dhe rip\u00ebrt\u00ebrit\u00ebse t\u00eb vendit. Kushtet social-ekonomike jan\u00eb nj\u00eb faktor q\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzojn\u00eb pasojat nga fatkeq\u00ebsit\u00eb. Ndikimi i tyre \u00ebsht\u00eb i ndrysh\u00ebm edhe kur rajonet kan\u00eb ngjashm\u00ebri demografike. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, personat q\u00eb preken dhe i vuajn\u00eb m\u00eb tep\u00ebr k\u00ebto pasoja, jan\u00eb grupet e c\u00ebnueshme. Studimet dhe p\u00ebrvoja kan\u00eb treguar se situatat me t\u00eb cilat p\u00ebrballen grat\u00eb dhe vajzat gjat\u00eb fatkeq\u00ebsive jan\u00eb shum\u00eb komplekse dhe t\u00eb v\u00ebshtira. Nga ana tjet\u00ebr, roli q\u00eb ato luajn\u00eb n\u00eb zvog\u00eblimin e riskut nga fatkeq\u00ebsit\u00eb dhe ndihma q\u00eb u japin komuniteteve n\u00eb p\u00ebrballimin e tyre, shpeshher\u00eb n\u00ebnvleft\u00ebsohet. P\u00ebr Sida dhe UNWomen n\u00eb Shqip\u00ebri, ndikimi n\u00eb rritje i fatkeq\u00ebsive natyrore tek grat\u00eb dhe vajzat, ve\u00e7an\u00ebrisht pas t\u00ebrmetit t\u00eb vitit 2019, si dhe pasojave t\u00eb lidhura me p\u00ebrmbytjet e shpeshta n\u00eb rajone t\u00eb caktuara t\u00eb vendit, etj., \u00ebsht\u00eb i nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb madhe. Edhe Strategjia p\u00ebr Zvog\u00eblimin e Riskut nga Fatkeq\u00ebsit\u00eb Natyrore (SZRFN), 2022 \u2013 2030, e miratuar s\u00eb fundi, i kushton nj\u00eb seksion t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb grupeve t\u00eb cenueshme, p\u00ebrfshir\u00eb grat\u00eb dhe vajzat. Ky udh\u00ebzim synon t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb pun\u00ebn e nj\u00ebsive t\u00eb pushtetit vendor p\u00ebr t\u00eb integruar ndjeshm\u00ebrin\u00eb gjinore n\u00eb planet vendore t\u00eb zvog\u00eblimit t\u00eb riskut nga fatkeq\u00ebsit\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb pakete produktesh, t\u00eb realizuara nga Qendra Burimore e Mjedisit n\u00eb Shqip\u00ebri (REC Shqip\u00ebri), n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Projektit \u2018Integrimi Gjinor n\u00eb Zvog\u00eblimin e Riskut nga Fatkeq\u00ebsit\u00eb.<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":7771,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"class_list":["post-7770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"acf":[],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR.png",745,1070,false],"landscape":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR.png",745,1070,false],"portraits":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR.png",745,1070,false],"thumbnail":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR-209x300.png",209,300,true],"large":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR-713x1024.png",713,1024,true],"1536x1536":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR.png",745,1070,false],"2048x2048":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR.png",745,1070,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR.png",8,12,false],"ecofine-large":["https:\/\/rec.spontan.agency\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/DRR-745x700.png",745,700,true]},"rttpg_author":{"display_name":"rec","author_link":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/author\/rec\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/category\/news\/\" rel=\"category tag\">News<\/a>","rttpg_excerpt":"Shqip\u00ebria c\u00ebnohet nga nj\u00eb s\u00ebr\u00eb fatkeq\u00ebsish natyrore. Rreziqet kryesore q\u00eb prekin Shqip\u00ebrin\u00eb jan\u00eb t\u00ebrmetet, p\u00ebrmbytjet, zjarret n\u00eb pyje dhe rr\u00ebshqitjet e tok\u00ebs. T\u00eb dh\u00ebnat m\u00eb t\u00eb fundit tregojn\u00eb se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksponenciale, m\u00eb e c\u00ebnuar prej fatkeq\u00ebsive, pasi n\u00eb dekad\u00ebn e fundit t\u00eb gjitha rreziqet e lartp\u00ebrmendura jan\u00eb kthyer n\u00eb emergjenca n\u00eb shkall\u00eb&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7772,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions\/7772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rec.spontan.agency\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}